Zona Nedir

tarafından
1620
Zona Nedir

Zona Nedir
Bilimsel ismiyle “Herpes Zoster”; bilinen ismiyle Zona, deri üzerinde kendini gösteren ve virüslerin sebep olduğu bir hastalıktır. Su çiçeği geçiren kişilerde Varisella Zoster denilen virüs vücuda girer, sinir uçlarına yerleşir  ve yıllar boyu vücutta kalabilir.

Zona hastalığına yakalananlar, bu virüsün vücutların yeni girdiğini düşünebilirler ama bu doğru değildir. Zira “varisella zoster” virüsü, kişinin bağışıklık sistemi zayıfladığında, stres, kaygı, üzüntü, yorgunluk, uykusuzluk, zehirlenme gibi faktörler ve bedeni güçsüz düşüren durumlarla yüz yüze gelindiğinde aktif hale gelerek zona hastalığını gündeme getirir. Zona neden olur başlığı altında da şu maddeleri sıralayabiliriz:

  • AIDS ve kanser gibi bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıkların zonaya zemin hazırladığı bilinmektedir.
  • Yaşın ilerlemesi ile bağışıklık sisteminin zayıflaması arasında bir bağ olduğu için, yaşlılık sebebiyle immün sistem de zayıfladığı için, yaşlılıkta zona olma riski daha da yükselir. Ama elbette bu, her yaşı ilerlemiş kişinin zona olacağı anlamını taşımaz.
  • Gebeliğin son evrelerinde, yahut doğum esnasında su çiçeği geçiren annelerin, yeni doğan bebeklerine virüs bulaştırması da muhtemeldir. 5 yaşın altındaki çocuklarda bağışıklık sistemi zayıf olduğundan, su çiçeği geçiren çocuğun ardından zona olması da ihtimal dahilindedir.
  • Bağışıklığı güçlenmemiş ve aşıları yapılmamış çocukların da zona geçirmesi muhtemeldir.
  • Kronik anksiyete, aşırı takıntılı olma durumu; yoğun iş, okul ve sınav stresi da zonayı tetikler. Stres, bağışıklık sistemini zayıflatan kimyasallar yayan bir bozukluktur ve vücutta uykuda olan Varisella Zoster virüsünü aktive eder.
  • Ani ve derin üzüntüler, iyileşmeyen rahatsızlıklar, kazalar, kanser sebebiyle alınan kemoterapi ve ışın tedavileri de zayıf düşen bağışıklık üzerinden zona hastalığı şeklinde zuhur edebilir.

Zona-Nedir3Görüldüğü gibi, zona neden olur sorusunun aslında en net yanıtı, immün yani bağışıklık sisteminin herhangi bir sebebe dayalı olarak zayıflaması ve vücutta sessizce bekleyen virüsün aktivasyonuna sebep olmasıdır.

Zona Hastalığı

Sinir ucu iltihabı da denilen zona hastalığı, döküntülü ve ağrılı bir şekilde seyreder. Omurilikten çıkan tek bir sinir tarafından beslenen bu ağrılı hastalık hemen her yaş grubundan kimsede görülebilir.

Zona, çocuklarda ve gençlerde daha çabuk iyileşme gösterirken, ilerlemiş yaş grubundakilerde “gece yanığı” olarak adlandırılan şiddetli ağrılara sebep olur. Kuşak hatalığı da denilen zona, ağrıların şiddeti ile karakterize olur.

Zona olan kişide bağışıklık sistemi zayıfsa, hastalık vücudun tek bir bölgesinde görülmez, derinin yaygın bölümlerine kadar etkisini gösterir.Zona-Nedir1Daha evvelden zona hastalığı geçirmiş sağlıklı kişilerde bu rahatsızlık bir daha tekrarlamaz. Çeşitli kan hastalıkları ve lenfoma olanlarda, yahut kemoterapi görenlerde zona atakları belirebilir.

Vücudu su çiçeğine karşı yeteri derecede bağışıklık kazanamamış kişiler, hayatları boyunca bu hastalığa karşı açık konumdadır. Genelde 10 yaş ve üzeri kimselerde ve hemen her yaşta görülebilecek bir risk taşıyan zona, genellikle vücudun dil, baş, boyun, göğüs, bel ve bacak bölümlerinde kendini gösterir.

Zona döküntüleri ender vakalarda iç organlarda da görülebilir. Hatta gözde ve göz çevresinde görülen tipleri de vardır. Dil ve ağız içinde görülen zona ise çok şiddetli acılara ve ızdıraba sebep olur. Gözde görülen zona görme sorunlarına, kulakta meydana gelen zona ise kulak çınlaması işitme sorunlarına yol açabilir.

[reklam id=1]

Zona Belirtileri

Vücut direnci düştüğünde devreye girme ihtimali yüksek olan zona virüsü, yanma, kaşıntı, ağrı ve batma hissi ile kendini belli eder. İlerleyen safhalarda iltihap ve deri döküntüsü belirtileri verir. Zona hastalığında kişi, çok yoğun ağrı hissi ile baş etmeye çalışır ve hastalıklı bölgeye dokunamaz. İlk belirtileri arasında baş ağrısı ve ateş de olan zona, döküntü başlar başlamaz doktor tarafından kolaylıkla teşhis edilebilir.Zona hastalığı vücudun bir bölgesine yerleşir. Kızarıklık ve su kabarcıkları ile kuşak şeklinde bir görüntü oluşturur. Bu belirtilerden önce ateş, halsizlik ve bitkinlik hissedilebilir.Zona-Nedir4Zonanın bir karakteristiği de hafif yanmadan, çok şiddetli yanma ve ağrıya doğru uzanan ve gittikçe şiddetlenen rahatsızlık hissidir. Hastaların ifadesine göre, zonalı bölgeye yüzlerce iğne batırılıyormuş gibi bir hissin varlığı ve şimşek çakmasını andıran sızılar da yaşanır. Çizgi (kuşak) şeklindeki ağrı, üzerinden geçtiği iç organların ağrılarıyla da karışabilir. Deri üzerindeki kabarcıklar önce şişkin ve gerginken, bir müddet sonra orta kısımlarından hafifçe çökmeye başlar ve renkleri önceleri saydamken, sonradan mat beyaz ve sarımsı tonlara döner.

Derideki kızarıklık yaklaşık 1 hafta içinde kaybolur ve içi suyla dolu kabarcıklar da kabuk bağlar. 2. haftanın sonuna gelindiğinde kabuklar kurur ve dökülür. Bu kabuklar asla kaşınmamalı ve tırnakla kopartılarak temizlenmemelidir, aksi takdirde cilt üzerinde kalıcı lekeler ve izler bırakabilir. Derideki döküntüler yaklaşık 15 gün içinde kendiliğinden düşer, temizlenir ve yok olur. Bu süreçte cilt üzerindeki kabuklara dokunmamaya gayret edilmelidir. Döküntüler 15 günde temizlenip gitse de, sinir köklerindeki ağrılar 1 ila 6 aya kadar devam edebilir. İleri yaştaki hastalarda ve şeker hastalarında ağrılar daha şiddetli ve daha uzun sürer. Zona, doğru tıbbi tedavi, iyi beslenme ve istirahatle atlatılabilecek bir hastalıktır.Zona-Nedir2

Zona hastalığında cevabı en çok merak edilen soru ise zona hastalığı bulaşıcı mıdır? sorusudur. Bu sorunun yanıtı evettir. İçi su dolu kabarcıklar ile temas eden kişilere zona bulaşabilir. Ve eğer bu kişiler daha evvelden su çiçeği geçirmemiş kişilerse, önce su çiçeğine yakalanırlar ve bağışıklık zayıfsa su çiçeği zonaya çevirebilir. Bu arada su çiçeği geçirmiş herkes zona adayıdır. Zona geçiren bir kişi kolay kolay bir daha zonaya yakalanmaz. Yakalansa da bu risk düşüktür.

Zona Tedavisi

Zona hastalığı erken teşhis edildiğinde ve ilaç alımına başlandığında, zonaya sebep olan virüsün etkisi zayıflatılmış ve yayılma ihtimali azaltılmış olur. Zona hastalığı tedavisi çoğunlukla antiviral ilaçlarla yapılır.  Zona tedavisi sırasında kullanılan ilaçlar baş ağrısı ve mide problemi  yaşatabilir. Tedavide kullanılan ilaçların, hastalığın seyrinde ortaya çıkan şiddetli ağrıları engelleme özelliği olmasa da, ağrılı geçen sürecin daha kısa olmasını sağlar.

Ciddi ağrılar için hekim gerekli görürse ek olarak kortizon tedavisi de uygulanabilir. Bazı vakalarda reçeteye ilave olarak depresyon ilaçları da kullanılabilir. Gün içerisinde gerekli sayıda kurutucu pansuman da uygulanır.

Yaşı genç hastalar zonadan 2 hafta içinde, yaşı daha ilerlemiş hastalar ise 6 ila 8 haftada kurtulur. Zona hastalığı iyileştiğinde, hastada büyük oranda herhangi bir olumsuz etki bırakmaz. Ancak çok az hastada uzun dönemde gerileme gösteren ve nöropati denilen etkiler ortaya çıkabilmektedir.