Karbonhidrat Nedir?

tarafından
1033
Karbonhidrat Nedir?

Karbonhidrat, canlılar için hayati fonksiyonlara sahip bir moleküldür. Yapıtaşı glikozdur. Doğada, hemen hemen her canlı hücrede bulunur. Çünkü, karbonhidrat bir hücrenin ana enerji kaynağıdır. Karbonhidratların sindirimi, canlılar için hızlı bir işlem değildir. Kolay çözünmezler. Doğada büyük moleküller halinde bulundukları için vücuda alındığında kolay işlenemezler, öncelikle sindirilmeleri gerekir. Vücudumuzun, karbonhidrat moleküllerini işleyeceği kadar ufak parçalara ayrılması gerekir. Karbonhidratlar, vücudumuzun üçüncü ana besin maddesidir.

Peki, karbonhidratlar nelerdir ve en çok hangi besinlerde bulunur?

Doğada, patates, fasulye, pirinç, tahıl ve hububat ürünlerinde bulunur. Fakat hayvanlar ve bitkiler bu molekülü depolamak istediklerinde farklı türlerde saklarlar. Hayvanlar glikojene dönüştürür, bitkiler ise nişastaya. Bu yüzden patates bol nişastalı bir sebzedir. Hatta patatesin kabuğunu soyduktan sonra elinize bulaşan patatesin suyu saf nişastadır. Bu sebeple patates belki en çok bilinen karbonhidrat deposudur.

Karbonhidratların görevi ise biz canlılar için hayati öneme sahiptir. Öncelikle temel enerji birimi olduğu için sindirimi uzun sürmektedir. Bu yüzden karbonhidratların sindirimi, karbonhidratlı besin ağıza alındığı an başlar. Vücudumuz ise onu daha işlenebilir bir molekül boyutuna indirgedikten sonra başka bir hayati göreve yardım eder. DNA, RNA ve ATP yapılarına dahil olur.

Karbonhidratların özellikleri ile ilgili kısaca bilgi vermek gerekirse:

Deoksiribo Nükleik Asit (DNA) tüm canlı organizmaların hayati işlevlerini ve gelişimlerini belirleyen bir asittir.

Ribo Nükleik Asit (RNA) Bir çok çeşit amaca hizmet eden RNA vardır. DNA’da saklanan bilginin proteine dönüştürülmesini, DNA’da ki bilgilerin taşınmasını hatta DNA bilgisinin protein sentezine dönüştürülmesinde kullanılacak aminoasitleri de RNA taşır. DNA’ya çok benzer görevleri olmasına rağmen yapısal olarak farklılıklar göstermedir.

Adenozin Trifosfat (ATP)  Hücre içindeki kimyasal reaksiyonlar için gerekli enerjiyi taşırlar.

[reklam id=1]

İşte karbonhidratların görevi ise asıl buralarda ortaya çıkmaktadır. Çeşitli enzimlere dönüşerek vücudumuzun ihtiyacı olan enerjiyi sağlamakla birlikte, vücudumun yapıtaşı olan genlerimizin mimarisinde rol oynamaktadır.

Karbonhidrat Ne İşe Yarar?

Karbonhidrat tahmin edebileceğimizden çok daha fazla enerji sağlayan bir moleküldür.

1 gr. Karbonhidratın yakılarak işlenmesi sonucu ortaya çıkan enerji 4 kaloridir. Klorofilli yeşil bitkiler fotosentez yaparak karbonhidrat üretirler. Otobur canlılar ise karbonhidratları, yeşil bitkileri yiyerek elde ederler. Genelde besin zincirinin en tepesinde yer alan etobur canlılar ise bu otobur canlıları yiyerek karbonhidrat ihtiyacını giderirler. Biz insanlar ise, hem et hem de çeşitli sebze ve tahıllar aracılığı ile bu ihtiyacımızı karşılamaktayız.

Çok fazla bilimsel bilgiye girmeden karbonhidratlar nelerdir onlardan bahsedelim.

Öncelikle iki tip karbonhidrat var: Basit ve Kompleks.

Bunlara bu isimlerin verilmesinin sebebi molekül zincirlerine göredir. 3 molekülden oluşan basit karbonhidratlardır. Daha uzun molekül zincirlerine sahip olanlar ise kompleks karbonhidratlar. Basit karbonhidratlar çok hızlı çözünür fakat kompleks olanlar daha geç çözünürler.

Karbonhidrat Nedir? 1

Basit Karbonhidratlar

Hızlıca kana karışarak, çok hızlı enerjiye dönüşen karbonhidratlardır. Besin değerleri düşük ama enerji değerleri yüksektir. İşlenmiş şeker (esmer şeker, toz şeker) süt, yoğurt, bal, meyve ve meyve sularınca mevcuttur.

Kompleks Karbonhidratlar

Bu karbonhidrat çeşidi ise daha uzun moleküle sahip olduğu için geç çözünür. Fakat bu grupta 1 gramda 4 kalorilik enerji vermektedir. Bu karbonhidratlar daha çok lifli ve vitamin, mineral açısından zengin gıdalarda bulunmaktadır. Sebzeler, tahıllar, hububatlar, baklagillerde bolca bulunmaktadır.

Diyet programı yapıyorsanız, menünüzün %50’sinin kompleks karbonhidratlardan oluşmasına özen gösterin. Belki %10 için basit karbonhidratları enerji almak için tercih edebilirsiniz. Mümkünse bu ihtiyacınız da meyve, süt ve yoğurttan karşılayın.