Tezhip Sanatı

tarafından
271
Tezhip Sanatı

Tezhip sanatı, Farsça bir kelime olan tezhip altın ile süsleme anlamına gelir. Padişah fermanı, berat, Kuran-ı Kerim ayetleri gibi değerli evrakların ve levhaların kıymetini belirtmek için geliştirilen bir sanat dalıdır.

Tezhip sanatının en parlak dönemi Kanuni Sultan Süleyman dönemi olarak bilinir. Tezhip çalışmalarında özellikle serlevha, zahriye, sure başları ve hatime sahifelerinde zengin bir işçilik söz konusudur. Bu dönemde altın bolca kullanılmıştır ve dönemin karakteristik rengi laciverttir.

Tezhip Sanatı

Tezhip Sanatı Nedir?

Tezhip sanatında kullanılan asıl malzeme altın yahut boyadır. Altın dövülerek varak şeklinde ince bir tabaka haline getirilir. Altın varak suyun içinde ezilip jelatinle karıştırılır ve belli bir kıvama getirilir. Boya ise daha çok toprak boyalardan seçiliyordu. Ama daha sonraları sentetik boyalar da kullanılmıştı.

Müzehhip, yani tezhip sanatçısı bir kağıda çizdiği tezhip desenlerini  önce sert bir şimşir yahut çinko altlığın üzerine koyar ve çizgileri noktalar halinde iğneyle deler. Daha sonra bu delikli kağıdı işlemin uygulanacağı zeminin üzerine koyarak delikleri yapışkan ve siyah bir tozla doldurur. Delikli kağıt kaldırıldığında motifin zemine çıktığı görülür. Bu motif de iyice belirgin hale getirilir ve altınla yahut boyayla doldurularak tezhip meydana getirilir.

[reklam id=1]

  • Tezhip sanatı nerelerde kullanılır ona da bir bakalım.
  • Levhalar, yazma kitaplar, tuğra ve fermanlar, minyatürler, kitap ciltleri, kutu, sandık, kuburlar ve diğer alanlar…
  • Tezhip sanatında kullanılan teknikler ve üslüplarsa; klasik tezhip, zerefşan, halkar, Şukufe, saz yolu ve münhanidir.
  • Tezhip sanatı icra edilirken gerekli olan malzemeler nelerdir onlara da bir göz atalım.

Tezhip malzemeleri oldukça çeşitlidir. Bunlar; özel tekniklerle ezilmiş altın, altını parlatmak için kullanılan ve akik taşından yapılan “mühre”, ince uçlu kurşun kalem, çeşitli numaralarda fırça, guvaj boya, eskiz kağıtları, aydınger kağıtları, çayla terbiye edilmiş kağıt, arap zamkı, buğday nişastası, mukavva karton, maket bıçağı, şap, altını süzmek için ipek kumaş, rapido çeşitleri, çini mürekkebi, yapıştırıcılar, gönye ve cetvel çeşitleri, aydınlatma lambası, is mürekkebi, altın ezme kabı olarak sıralanabilir. Bu tezhip malzemeleri kullanılarak son derece etkileyici ve güzel tezhip örnekleri oluşturulmuştur.

Tezhip Sanatı 2

Tezhip Örnekleri

  • Tezhip ile minyatürü birbirine karıştırmamak gerekir. Minyatür çoklukla tasvire dayanır. Daha çok insan, hayvan, bitki ve mekânsal tasvirler içerir. Ve minyatürler iki boyutlu olarak yapılır. Tezhip ise stilize edilmiş bitki formlarıyla desenlerden oluşur ve daha çok simetrik olarak yapılır.
  • Günümüzde tezhipte kullanılan klasik yaklaşım denilen akım, tezhip sanatının doğuşundan bu yana üretilip kullanılan form ve desenleri tekrarlamak, bu formların ana yapılarını bozmadan kullanmaktır.
  • Ama bazı müzehhipler ve müzehhibeler klasik formları kendi görecelerine göre değiştirerek değişik kompozisyonlarla daha özgün ve de özgür bir tarz kullanmışlar ve kullanmaya devam ediyorlar.
  • Zaman içinde zayıflamaya ve unutulmaya yüz tutan bu incecik ve zarif sanat şimdilerde yeniden canlandırılmaya başladı. Tezhip sanatına gönül veren kişiler tarafından icra edilen tezhip sanatı, Türkiye’deki bazı üniversitelerde açılan tezhip bölümlerinde ders olarak anlatılmaktadır.
  • Son derece göz alıcı tezhip desenleri ile mükemmel örnekler icra etmek mümkündür.